Co to są neurotoksyny i dlaczego są niebezpieczne?

Coraz powszechniejsze w naszym otoczeniu substancje chemiczne mogą okazać się toksynami odpowiedzialnymi za zaburzony rozwój mózgu naszych dzieci.

Nowe badania  naukowców z Harvard School of Public Health ( HSPH ) Icahn School of Medicine at Mount Sinai wskazują, że toksyczne związki chemiczne mogą być przyczyną niedawnego  wzrostu  wśród dzieci  zaburzeń neurorozwojowych takich jak:  autyzm , zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) oraz dysleksja.

w 2006 roku zidentyfikowano pięć chemikaliów przemysłowych, które negatywnie wpływały na rozwój mózgu.

Nowe badania donoszą o sześciu nowo uznanych neurotkosynach,  w tym:  mangan, fluor , chloropiryfos i DDT (pestycydy) , tetrachloroetylen (rozpuszczalnik) , polibromowany difenyloeter ( środki zmniejszające palność ).

Oznacza to, że już 11 powszechnych w uzyciu substancji może powodować znaczące deficyty rozwoju mózgu dzieci, a także może prowadzić do zaburzeń całościowych np. do autyzmu.

Mangan jest związany ze zmniejszeniem funkcji intelektualnej i zaburzeniem zdolności motorycznych. Tetracholoretylen oraz polibromowane etery difenylowe (PBDE) oraz rozpuszczalniki są związane z nadpobudliwością i agresywnym zachowaniem. Niektóre rodzaje pestycydów mogą powodować opóźnienia poznawcze.  Chloropyrifos (środek fosforoorganiczny) oraz DDT odpowiedzialne są za spadek zdolności kojarzenia. Związki fluoru powodują zaburzenia rozwojowe.
Grandjean i współautor dr Philip Landrigan Dean twierdzą, że o wiele więcej substancji chemicznych może przyczynić się do cichej epidemii neuro-behawioralnych deficytów występujących u dzieci.

 

Naukowcy z University of Texas Health Science Center pod kierownictwem prof. Arnolda Schectera odkryli kolejne grupy neurotoksyn – ftalany oraz bisfenol A (BPA).

Ftalany czyli  sole i estry kwasu ftalowego są powszechnie stosowane:

  • do produkcji żywic ftalanowo-glicerynowych (tzw. gliftali),
  • w bazach dla lakierów i farb ftalowych, klejów (syntetyczna guma arabska)
  • oraz niektórych laminatów.
  • Używa się ich również jako plastyfikatorów w produkcji np. mydeł czy tańszych żeli do kąpieli oraz szamponów.

Obecne możemy je znaleźć wszędzie: w opakowaniach żywności,  w artykułach przeznaczonych dla niemowląt i dzieci jak np. zabawki, a nawet w obudowach urządzeń medycznych. Według prof. Schecter ftalany zatruwają żywność a przez to uszkadzają komórki mózgowe oraz plemniki, powodują zaburzenia hormonalne u kobiet, są także odpowiedzialne za tzw. syndrom przedwczesnego dojrzewania u dziewczynek oraz wcześniactwo.

Bisfenol A (BPA) używany jest powszechnie w:

produkcji żywic epoksydowych oraz tworzyw sztucznych

wydrukach z terminali kasowych i kartowych.

Polibromowane etery difenylowe (PBDE) i heksabromocyklododekan (HBCD)  czyli opóźniacze palenia, stosowane w opakowaniach żywności. BPA uszkadza mechanizm hormonalny kobiet, jest odpowiedzialny za rosnący procent poronień i kumuluje się w jądrach mężczyzn powodując niszczenie spermy, zaś PBDE i HBCD uszkadzają komórki mózgu, powodując zarówno i dzieci jak i dorosłych deficyty poznawcze.

Lista trucicieli

Zespół dr Landrigana skonstruował ogólną listę najbardziej trujących substancji i związków chemicznych, które powodują znaczne uszkodzenia mózgu oraz innych organów:

  • ołów,
  • rtęć metylowa – najbardziej powszechna w wodzie, a co za tym idzie w rybach, które zjadamy. Rtęć uszkadza płód oraz mózg dziecka.
  • polichlorowane bifenyle (PCB)
  • pestycydy fosfoorganiczne i choloorganiczne
  • dodatki do paliw szeroko używane w tzw. benzynach ołowiowych i części benzyn bezołowiowych, dla spalania bezstykowego i zwiększenia żywotności silnika. Powodują one schorzenia płuc i są neurotoksyczne.
  • BPA, PBDE i HBCD
  • policykliczne węglowodory aromatyczne- jest to  ponad 200 związków używanych przy produkcji plastików i w trakcie procesu przetwarzania żywności. Są one rakotwórcze i neurotoksyczne.
  • perfluorowane związki organiczne (PFC) – bardzo trwałe związki organiczne, używane m.in. w wodoodpornych tkaninach i tapicerkach oraz zapobiegające przywieraniu pokarmów do naczyń i utensyliów kuchennych, odpowiadające za znaczny wzrost poziomu cholesterolu LDL nawet u dzieci oraz neurotoksyczne.

 

Niezbędna globalna strategia kontroli.

Naukowcy zwracają uwagę na pilną potrzebę stworzenia globalnej strategii zapobiegania zaburzeń poprzez kontrolę stosowania tych substancji.

Kontrolowania tej pandemii jest jednak trudne ze względu na niedostatek danych pozwalających na zapobieganie i  na potrzebę ogromnej ilości dowodów niezbędnych do regulacji rządowych .

Bardzo niewiele chemikaliów było do tej pory regulowanych ze względu na neurotoksyczność rozwojową.  Jest to niezbędne, aby móc skutecznie chronić rozwój dzieci na całym świecie.

Naukowcy proponują obowiązkowe testy chemikaliów przemysłowych i tworzenia nowej międzynarodowej agencji oceny przemysłowych środków chemicznych o potencjalnej neurotoksyczności rozwojowej.

Mam ogromną nadzieję, że główne osoby rządzące zdecydują się podjąć taką próbę jak regulacja wszystkich środków chemicznych.  Byłoby to ogromnym wsparciem w walce z zaburzeniami neurorozwojowymi.

Bibliografia:

  1. Grandjean P., Landrigan P. J. Neurobehavioural effects of developmental toxicity. The Lancet Neurology. 2014.
  2. www.theatlantic.com/health/archive/2014/03/the-toxins-that-threaten-our-brains/284466/
  3. www. reach-compliance.eu/english/documents/studies/neurotoxity/PGrandjean-PjLandrigan.pdf